|
Kemik
Erimesi
Osteoporoz, kemik kütlesinin giderek
azalmasıdır. Kemiğin mineral içeriği normaldir,
sadece birim hacimdeki mineral yoğunluğu azalmıştır.
Osteoporoz, sağlam kemiklerin yavaş yavaş erimesine
ve zayıflamasına neden olan bir hastalıktır. Zayıflayan
kemikler daha kolay kırılır hale gelir. Vücuttaki bütün
kemikler bu durumdan etkilenmekle beraber kemik erimesi
omurlarda, kalça ve bilek kemiklerinde daha
belirgindir. Kemik kırıkları özellikle yaşlılarda
tehlikeli bir durumdur.Kemiklerin sertleşmesini sağlayan asıl
mineral kalsiyumdur. Osteoporozdan etkilenenlerin %80''i
kadındır. Çünkü kadınların kemikleri daha incedir
ve menopoz sonrası meydana gelen bir takım hormon değişiklikleri
kemik erimesini hızlandırır. Osteoporoz erkeklerde
daha nadirdir ve genellikle 70 yaşından sonra görülür.
Çoğunlukla vücutta bir kemik kırığı
oluşmadan önce belirti vermez.
-
Sırt-bel ağrısı
-
Boyun giderek azalması ve vücudun
daha öne doğru eğikleşmesi
-
Omurlarda, kalça ve bilek kemiklerinde
kırıklar oluşması
-
Küçük travmalarla veya kendiliğinden
oluşan kemik kırıkları
Osteoporozun nedeni tam olarak bilinmese de
kemik erimesinin nasıl meydana geldiği iyi
bilinmektedir. Normal şartlarda, bir yetişkinin toplam
kemik kütlesinin %6-12''si her yıl yenilenir. Kemik kütlesi
20''li yaşların sonunda maksimum yoğunluktadır.
30''lu yaşların sonunda veya 40''lı yaşların başında
ise kemik kütlesi yavaş yavaş azalmaya başlar. Çünkü
bu yaşlarda kemiklerde kalsiyum kaybı görülür ve alınan
toplam kalsiyum miktarı kayıp miktarını karşılayamaz.
Kadınlarda, menopozdan sonraki ilk 3-7 yıl
arasında kemik yoğunluğundaki bu azalma daha şiddetlidir.
Sebebi, kemiklerin kalsiyumu tutmasına yardımcı olan
östrojen hormonunun menopoz sonrası çok hızlı şekilde
azalmasıdır. Diğer taraftan kemik yoğunluğunun yaşlanma
sonucu bir miktar azalması doğaldır. Bazı kişiler
osteoporoz açısından daha yüksek risk altındadır.
Bu kişiler arasında aşağıdakiler sayılabilir.
• İnce kemikli veya sigara ve içki içen
veya hareketten uzak bir yaşam tarzı süren kadınlar
• Ailesinde osteoporoz hikayesi olan veya
özellikle 40 yaşından önce yumurtalıklarını aldırmış
kadınlar
• Menopoza girmiş kadınlar
• Kronik böbrek hastalığı veya daha
önceden geçirilmiş mide-barsak ameliyatı gibi
kalsiyum emilimini bozan rahatsızlıkları olanlar
• Hastalığa bağlı uzun süren
hareketsizlik geçiren kişiler
• D vitamini yapımında bozukluk olan kişiler
• Cushing hastalığı, tiroid hastalığı
olanlar veya uzun süre kortizon, heparin tedavisi alan
kişiler
• Kemiklerinde gelişme bozukluğu olan
hastalar
• Beslenme bozukluğu olan kişiler
• Kemik yoğunluğunun ölçülmesi:
Absorpsiometri veya kantitatif bilgisayarlı tomografi yöntemleri
kullanılır.
• Kan ve idrar tahlili: Kalsiyum miktarı
ölçülür, kalsiyum kaybı olup olmadığına bakılır.
Genellikle diğer kemik minerallerinin seviyeleri
normaldir.
• Kemiklerin röntgen filmlerini çekmek:
Standart röntgen filmi, kemik kütlesinin %20-30''u
kaybedilmeden herhangi bir bulgu vermez. Dolayısıyla
osteoporozun erken teşhisinde yeri yoktur.
• Günlük diyet protein ve kalsiyum bakımından
zengin olmalıdır. Süt ve süt ürünleri, balık,
yumurta bol miktarda tüketilmelidir.
• Günde 1-2 gram dozunda kalsiyum
tabletleri alınabilir.
• Hastada emilim bozukluğu varsa
kalsiyumla birlikte D vitamini de verilmelidir.
• Osteoporozdan korunmak veya gelişimini
azaltmak amacıyla menopoza girmiş kadınlarda hormon
tedavisi önerilmektedir. Hormon tedavisinde, tek başına
östrojen veya östrojen-progesteron kombinasyonları
uygulanmaktadır.
|
